3. Ders – Dr. Öğr. Üyesi İsa GÜCEYÜZ | Arapça Belagat Okumaları

Anadolu İlahiyat Akademisi

Geleceğin Akademisyenlerini Arıyor

Temel İslam Bilimleri Atölyesi Raporu

 

Dr. Öğr. Üyesi İsa Güceyüz

Dersin Adı: Arapça Belagat Okumaları

Konu: Belagat ilmine giriş

Başlangıç Saati: 17.30

Süresi: 1 saat 30 dakika

Ders Mevcudu: 7

Derste Okunan Metinler:

  • El-Belagâtu’l-Muyessera el-Meâni, el-Beyân, el-Bedi ‘ ( 46-71 arası )
  • el-Belagatu inde’l-Arab / el-Belâğatu fi Zilali’l-Kur’ân ( Târihu ilmi’l-Belağati

Mülehhasan )

Ön Okuma Metinleri:

  • Hulusi Kılıç, Belâgat, TDV İslam Ansiklopedisi

İleri Okuma Metni:

  • el-Belagâtu’l-Vâdiha el-Meani, el-Beyân, el-Bedi ‘

Tavsiye Metinler:

  • Belagat, Nusreddin Bolelli
  • El-Edeb’ül-Arabî fi’l-Cahiliyye ve’l-İslam
  • El-Belaga Tetavvur ve Tarih
  • Ayet ve Hadis Örnekli Arapça Belagat, Sadi Çögenli

 

Derste kelâmın çeşitleri olarak haber ve inşa konuları işlendi. Özet olarak konu şu şekilde ele alındı; Maksadımızı tam olarak anlatan söz dizilerine cümle diyoruz. Kelimelerin cümledeki görevlerine cümlenin öğeleri denir. Bir cümlede en az iki öğe bulunur. Cümlede yapılan işi, oluşu ya da eylemi bildiren kelimeye yüklem denir. Yüklem cümlenin temel öğelerinden biridir. Genellikle cümlenin sonunda bulunur. İsim cümlesinde, söze kendisiyle başlanan kelimeye mübteda ( المبُتَدَأُ ) denir. Mübteda, isim cümlesinin öznesidir. Özneyi niteleyen, öznenin durumunu haber veren kelimeye haber ( الخَبَرُ ) denir. Haber, müfred olabilir. Burada müfredden kastedilen, cümle veya şibh-i cümle olmamasıdır. Mesela, جُدْرَانُهُ مُتَهَدِّمَةٌ bir isim cümlesidir. جُدْرَانُ mübteda, مُتَهَدِّمَةٌ ise haberdir. Bu tür habere müfred haber denilir. Bununla birlikte haber cümle şeklinde de gelebilir. İsim cümlesi, fiil cümle ya da şibhi cümle şeklinde gelebilir. 

Konu inşaya geldiğinde ise, İnşâ, kısaca istek bildiren cümledir. Yani, söylenen sözde hükmün doğru veya yanlış olma yönünün bulunmadığı ve bir isteği, dileği, emri, tasarıyı veya şartı bildiren ifadedir. Türkçemizde dilek cümlesinin karşılığıdır. إِقْرَأ القُرْآنَ -Kur’ân oku! Cümlesi gibi. İnşâ Cümlesinin Durumları İnşâ, talebî ve gayr-i talebî olmak üzere ikiye ayrılır. 

  1. a) Talebî inşâ: Bir şeyin meydana gelmesini talep etmek demektir. 
  2. b) Gayri talebî inşâ: Herhangi bir talebe işaret etmeyen inşâdır. Buna inşâ-i ikâî de denir. Bu tür inşâlar, ‘ Umarım ki yarın hava yağmurlu olur.’ örneğinde olduğu gibi ummak veya dilemek; ‘ Ne güzel bir hava!’ örneğinde olduğu gibi şaşmayı ifade etmek için kullanılabildiği gibi, yemin etmek, övmek ve yermek maksadıyla da zikredilebilir. Talebî inşâ, emir, nehiy, istifhâm, temennî ve nidâ olmak üzere beş kısma ayrılır.
Scroll to Top