1. Ders – Arş. Gör. Kamil ÇALIŞKAN | Klasik Metin Okumaları

 

Anadolu İlahiyat Akademisi

Geleceğin Akademisyenlerini Arıyor

Temel İslam Bilimleri Atölye Raporu

 

Arş. Gör. Kamil Çalışkan

Dersin Adı: Klasik Metin okumaları 

Konu: Usul-u Fıkh

Başlangıç Saati: 17.30 

Süresi: 2 saat 

Ders Mevcudu: 18

Derste Okunan Metinler: Kitabu Mesail’ul-Hilaf fi Usul’ul-Fıkıh, Saymerî.

 

Ön Okuma Metni:

Kitabu Mesail’ul-Hilaf fi Usul’ul-Fıkıh, Saymerî, (130-150)

 

Atölyenin açılış dersi olması sebebiyle hoca, derse eserin ve yazanının kısa tanıtımı ile başladı. Saymerî’nin yaşadığı dönem, Hanefî mezhebinin ağırlık merkezinin Irak’tan Mâverâünnehir bölgesine kaydığı zamana rastlar. Bu sebeple Kudûrî istisna edilirse sonraki Hanefîler üzerinde o dönemin Mâverâünnehir Hanefîleri daha etkili olmuştur. Onun Aḫbâru Ebî Ḥanîfe ve aṣḥâbih adlı eseri erken devir Hanefî tarihi açısından önemli bir kaynak durumundadır. Usule dair eseri, hem fıkıhla ilgili temel yaklaşımlarının hem de Irak ve Mâverâünnehir Hanefîleri arasındaki farklı bakış açılarının öğrenilmesine yardımcı olmaktadır. Iraklı Hanefîler’in ileri gelenlerinin benimsediği Mu‘tezilî hüküm ve maslahat anlayışı Saymerî’nin usulünde de görülmektedir.

Kitabu Mesail’ul-Hilaf Cessâs’ın Fuṣûl’ü ile birlikte erken dönem Irak Hanefîleri’nden günümüze ulaşan iki usul kitabından biridir. İşlenen konular, terimler, benimsenen görüşler ve delillendirme açısından bu eserle Cessâs’ın eseri arasında sıkı bir bağlantı vardır. Saymerî, hilâf üslûbu içerisinde 133 usul meselesini ele aldığı eserinde genellikle Kerhî ve Cessâs çizgisine bağlı kalmıştır. Söz konusu iki âlimin kendi aralarında veya başka Hanefîler’le ihtilâflı oldukları konularda ikisinden birinin görüşünü benimsemiştir. Ancak eserde fıkıh usulünün deliller, lafızlar, kıyas, ictihad gibi bütün temel konuları kapsamlı biçimde ele alınmamakta, yalnız her konuyla ilgili önemli meseleler işlenmektedir. En çok kıyasla ilgili meseleler üzerinde durulmuştur.

Derste esere geçildiğinde, mücmelin beyanının tehirinin caiz olup olmadığı tartışması ile geçiş yapılmıştır. Hoca kendi izahının ardından eserden çevirerek devam etmiştir. Mücmelin beyanının tehirinin Hanefilerce ekseriyetle caiz görülmediğini, zira tehirin Allah’ta hasrettiğimiz sıfatlar gereği mümkün olmadığını izah etmiştir. Konunun devamı bir sonraki derse kalmıştır.

Scroll to Top