Prof. Dr. İlhami GÜLER | Din ve Ahlak İlişkisi

 

Anadolu İlahiyat Akademisi

Geleceğin Akademisyenlerini Arıyor

Tematik Konferanslar Ders Raporu

 

  1. sınıf-YL grubu   
Tarih:30 Ekim 2021 Cumartesi, 18.00
Ders:Din ve Ahlak İlişkisi
Hoca:Prof. Dr. İlhami GÜLER
Hazrlyn:Cüneyt YAŞAR
İşleniş:Yüz yüze ve Online
Özet:Fazlurrahman’ın bazı temel ahlaki kavramlar Makaleler 1 kitabı. Din ahlak ilişkisini öğrenmek istiyorsanız

Makaleden bahsediyor. İman, İslam ve takva kelimelerinin semantik analizleri

İman ve küfür ahlaki kavramlardır. İslam ahlakı zorunlu olarak imana bağlıdır. İmansız ahlak tasvip edilmez. Amelsiz iman kurana göre doğru bir şey değil. İman-amel arasındaki ilişki zorunludur.

İkinci kelime İslam; teslimiyet, barış ve bütünlük içerisinde olmak. Bu da bir ameldir.

Sünnilikteki iman-amel ilişkisindeki yanlış algıya değiniyor. İman ahlak ilişkisinden bahsedilir ama din ve ahlak ilişkisi çok doğru bir isimlendirme değil.

Takva kavramı iman ve İslamı mezcetmiş bir kavramdır. Kaygı, endişe taşıma, teyakkuz ve tetikte olma şeklinde çevirmek daha uygundur. 

Takva kavramı epistemolojik anlam olarak teyakkuzda olmak olarak çevrilebildiği için bu durumda olanlara Allah’ın yardım ettiğinden bahsedilir. Takva doğru yolda olmak için Allah’ı yardıma çağırmak anlamına gelir. Topluma örnek olma misyonu anlamı olarak politik bir anlamı da bulunmaktadır.

Üzerinde durulacak ikinci husus.

  • Ahlaki eylemin 3 saiki üzerine

Ahlak teorileri

Pragmatizm, ödev ahlakı, mutlulukçu teori, güç istenci ve dinlerin ahlak anlayışları

Nietsche’nin ahlak anlayışı faşizmi üretti ve bu tağutluk ve şeytanlık olarak görülür. Kuranı kerim açısından onaylanmaz.

İnsan neden ahlaklı olur?

  1. Vicdan- Kant’ın ödev ahlakı, ihsan kavramı da vicdani bir kavramdır.
  2. Allah rızası, Allah gibi karşılık beklemeden insanlara iyi davranmak
  3. Menfaat

Sıraya konulursa; Allah rızası, Vicdan, Menfaat

 İyinin ve kötünün ötesinde Nietzsche

  • Vicdani olanı nasıl tespit edeceğimiz: Ali Şeriati insanın 4 zindanı
  • Bergson ahlak ve din

Erich Fromm ve Carl Gustav Yung’un vicdanın ne olduğuna dair analizleri

Menfaat bahsi (ahlak ve ekonomi arasındaki ilişki anlatımda ön planda bulunuyor); Aristo’da mutluluktur, Pragmatizm’de faydadır. William James ve Aristo’nun tanımlarından bahsediyor.

Püritenizm eylemlerdeki başarının ahlaki olduğudur. Bu da Max Weber’e göre kapitalizmin ihtiyaç duyduğu insan tipini ortaya çıkarmıştır.

Kuran insanın menfaatçi bir varlık olduğunu kabul ediyor. Kapitalizm peşin bir ekonomiyse Kuran bu menfaati tecil ettirmiş bir menfaat olarak sunuyor.

Menfaat saiki iki katlıdır. Adalet ve ahiret. Adalet dünyada kazanmayı ifade eder. Ahireti gözeterek iyilik yapmak hayr kelimesi ile ifade ediliyor. Bu Allah’a borç vermektir. Allah karşılığını ahirette verecektir. Dünyevi ve uhrevi ekonomi vardır Kur’an’da. İslamiyet’in menfaat yaklaşımı zühd gibi mistik anlamları içermiyor. Bunların ahlaki bir değeri yoktur. Tasavvuf ve mistik inançların Kur’an’a ters olduğundan bahsediyor.

Bahsi Geçen Eserler:Fazlurrahman – İslami Yenilenme: Makaleler 1

Ali Şeriati – İnsanın Dört Zindanı

Henri Bergson – Ahlakın ve Dinin İki Kaynağı

Nietzsche – İyinin ve Kötünün Ötesinde

Makaleler: İlhami Güler – Ahlaki Eylemin Üç Saiki Üzerine

                                             –  Vicdanın Kendini Kandırma Halleri Olarak “Vicdansızlık”

 

Scroll to Top