Prof. Dr. Mehmet ÇELİK | Dinler Tarihinde Saha Çalışması: Hıristiyanlık’ta Manastır Hayatı

 

Anadolu İlahiyat Akademisi

Geleceğin Akademisyenlerini Arıyor Projesi

Ders Raporu

Lisans Sınıf Grubu   

Tarih:28 Temmuz 2023 Cuma, 13.30       
Ders:Dinler Tarihinde Saha Çalışması: Hıristiyanlık’ta Manastır Hayatı
Hoca:Prof. Dr. Mehmet ÇELİK
İşleniş:Yüz yüze: 17 Kişi Online: 29 Kişi 
Özet:
  • Genel çerçeve: Ders 2 oturum olarak işlendi. Saha çalışmaları ders grubundan olan bu derste hocamızdan manastır hayatı ile ilgili anılarını anlatması beklendiği için ders içeriğe bağlı bir şekilde işlendi. Ancak manastır hayatı ile ilgili kısma geçmeden önce mistik arka planı hakkında bilgi verildi.
  • Dersin özeti: Mistisizmin temel hedefi nedir sorusu sorularak manastırın ne olduğu ve nasıl bir hayat olduğu hakkında girizgâh yapıldı. Mistisizm dünya hayatına karşı mesafeli olmaktır denildi.  Ayrıca imparatorlukların materyalist din ve haya anlayışına karşı mistik yaşantı göz önüne çıktı. Ders esnasında mistisizmin doğuşu ve ön plana çıkışının ardından Hıristiyanlığın gelişi ve mistik yönü hakkında bilgi verildi. Beşerî bir anne ve ilahi bir baba tarafından dünyaya gelen çocuğun tüm insanlığın günahlarının affedilmesi için kurban edilmesidir. İsa Mesih’in doğumu olan bu olay söz konusu dönemde tüm dünyada mistik bir doğum ve hayatı sergiliyordu. Bu mistik dünyada İsa Mesih’in bu şekilde doğması aslında mistik dünyanın temelini sarsmaktı. Çünkü mistik bir inanışla dünyaya gelen bir peygamber vardı. Buradan sonra manastır hayatına geçilmeye başlanıyor. Müslümanlara göre İncil tahrif edilmiştir. Hıristiyanlara göreyse İncil tahrif edilmemiştir çünkü onlara göre İncil vahiy kaynağı değil İsa’nın hayatının biyografisinden ibarettir. Doğal olarak tahrif söz konusu değildir. İsa’nın hayatını anlatan bu kitaplar Hıristiyanlığın tarihçesine de ışık tutar. Bu girişle Hıristiyanlık tarihi hakkında da bilgi verdikten sonra manastır hayatı hikayesini anlatmaya başladı. Doktora tezi olarak Süryanileri çalışmaya başladı. Bunun için önce Süryanice öğrenmeye başladı. Kendi kendine öğrendikten sonra telaffuzunu geliştirmek için Süryani Kilisesinin papazlarından biriyle çalıştı. Çalışmaları esnasında papaz Mehmet Hoca’yı manastıra gönderme teklifinde bulundu ve bir dizi uğraş sonrasında Mehmet Hoca Midyat’taki Manastıra kabul edildi. Uzun süre kimse manastırda Mehmet Hoca ile görüşmedi ancak bir süre sonra Manastır onu kabullenmeye ve ona dersler vermeye başladılar. Hoca manastıra su, elektrik ve asfalt yol getirdiler. 1982 ihtilali ile birlikte din derslerinin zorunlu olmasının ardından Süryani öğrencilere İslam öğretilmeye başlandı. Bu sorunun çözülmesi için Mehmet Hoca çeşitli adımlar attıktan sonra Manastır hayatında daha çok kabul görmeye başladı. Bu şekilde manastıra yerleştikten sonra derslerini manastırda yaşamaya başladı. Manastırda ölüm tehlikesini atlatma hikayesini anlatan hocamız bu olayı bile yüce gönüllülük ile karşılamıştır. Kendisini öldürmek isteyen kişinin bunu dini hassasiyet ile yaptığını söylemektedir.

Manastır hayatı nasıl Anadolu’ya geldi sorusu ile manastır kültürüne ve tarihçesine değindi.

Kapadokya’daki peri bacalarına dikkat edelim. Burada keşişler yaşar ve güneşin doğuşu ve batışında güneşi selamlayarak orada inzivaya çekilirlerdi. Gelelim manastır hayatına. Manastır hayatında her rahibin bir görevi var. O görevi yerine getirdikten sonra kitap istihzanı ile ilgilenirler.

Burada dersin 2. Oturumu başladı ve manastır hayatının detayları ile devam edildi.

Manastır hayatı çok disiplinli bir hayat. Kurallara uyulmazsa aforoz edilirler. Manastırda iki sınıf din adamı var. Papazlar ve rahipler. Papazlar dünyevi mal mülk edinebilirler güzel bir hayat yaşayabilirler ama asla yükselemezler. Rahipler ise papazların tam zıttıdır. Dünyevi her şeyden uzak dururlar. Yemek yemezler vücutlarına zevk veren şeyleri terk ederler. Kıyafetlerinin bile vücutlarına güzel gelmeyecek şekilde olmasına dikkat ederler. Evlenmez ve mal mülk edinmezler. Ayrıca rahipler din adamlığı mertebelerinde yükselebilirler.

Manastır hayatında ibadet ediyorlar. İbadetleri namazdır. Bu namaz Müslümanlarınki ile çok benzer. Kıyam ve kıraat var. Kıraat olarak Zebur’dan pasajlar okurlar çünkü İncil’in biyografik bir eser olduğunun farkındadırlar. Secdeleri bizimkinden farklıdır. Biz alnımızı koyarız onlar ise sadece eğilirler. Bunun sebebi kiliseye ayakkabı ile girmelerinden kaynaklıdır. İkinci rekâtta selam verirler.

Cenaze ve defin vardır. Hacdan gelenlerin ziyareti vardır. Ve bunları tıpkı Müslümanlar gibi yaparlar. Müslümanlar ve Süryaniler birlikte ve sorunsuz yaşarlar.

Defin noktasında iki çeşit definleri var. Piskoposlar manastırın içine gömülürler. Duvarların içinde olurlar. Cenazelerinin üzerine duvar örülür ve orada bırakılır. Normal inananlar ise yüzleri doğuya bakacak şekilde üst üste defnedilirler.

Kilise ve manastırın amacı fakiri doyurmaktır. Fakiri gözetirler. Buna karşılık bir ailenin beşinci çocuğu manastıra bağışlanır. Burada ruhban olarak büyürler bu yüzden de pek sağlıklı bir akılları yoktur. Çünkü fıtrata aykırı yaşarlar.

  • Son: Hoca tekrar Yezidilik için çağırılabilir. Onlar üzerine de bir çalışma yapmış ve tecrübesi var. Yezidiler ile de birkaç gün yaşayarak yaşamlarının detaylarına hâkim olmuş. Ayrıca manastır hayatı dışında Doğu Batı Hıristiyanlığı ve Türkiye’de Hıristiyanlık geçmişi hakkında tekrar davet edilebilir.

Ders gayet güzeldi ama hoca çok dağınık anlattı. Dersin sonunda kendisi de dile getirdi. İçeriğe sadık olmakla birlikte bağlantılı konularda çok fazla konuyu dağıttı.

Ön Okuma Metni:
Bahsi Geçen Eserler: 
Scroll to Top